Dlaczego diety eliminacyjne wykluczające wszystkie zboża nie zawsze mają sens w cukrzycy?

1. Nie każde zboże działa tak samo na glikemię

  • Produkty zbożowe różnią się indeksem i ładunkiem glikemicznym, zawartością błonnika i strukturą chemiczną.
  • Produkty z pełnego ziarna, kasze (np. gryczana), owies, orkisz czy amarantus mają zupełnie inny wpływ na poziom glukozy niż biała pszenna bułka.

2. Zboża pełnoziarniste zawierają składniki wspierające glikemię

  • Beta-glukany z owsa, skrobia oporna z roślin strączkowych i kasz, błonnik rozpuszczalny – spowalniają wchłanianie glukozy i poprawiają wrażliwość insulinową. Ponadto odżywiają nasz mikrobiom, który pełni zasadniczą rolę w kontroli glikemii.

3. Zboża dostarczają błonnika – kluczowego w cukrzycy

  • Eliminacja zbóż często oznacza istotne zmniejszenie podaży błonnika, który reguluje glikemię, poprawia sytość i wspiera mikrobiotę jelitową.
  • Niski poziom błonnika wiąże się z wyższym ryzykiem insulinooporności.

4. Zboża pełnoziarniste wspierają redukcję masy ciała

  • Dieta bogata w pełne ziarna może sprzyjać utracie masy ciała lub zapobiegać jej przyrostowi, dzięki niższemu indeksowi glikemicznemu i większemu uczuciu sytości.

5. Dieta eliminująca zboża jest trudna do utrzymania w dłuższej perspektywie

  • Dieta bez zbóż często bywa niskoenergetyczna, monotonna i prowadzi do zwiększonego ryzyka efektu jojo po jej zakończeniu.
  • To może skutkować pogorszeniem kontroli glikemii i ponownym przyrostem masy ciała.

6. Najbardziej rekomendowany model żywienia dla osób z cukrzycą to dieta śródziemnomorska

  • Dieta śródziemnomorska zawiera pełnoziarniste zboża, rośliny strączkowe, warzywa, oliwę z oliwek, orzechy i ryby.
  • Zawiera węglowodany, ale głównie w postaci niskoprzetworzonych, z dużą ilością błonnika.
  • Jest najlepiej przebadaną dietą w kontekście profilaktyki i leczenia cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych i zespołu metabolicznego.

7. Dieta śródziemnomorska to model trwały i możliwy do stosowania całe życie

  • Opiera się na naturalnych produktach, nie wymaga radykalnych restrykcji ani liczenia każdego grama makroskładników.
  • Daje efekty długofalowe, a nie tylko krótkoterminowe spadki glukozy czy masy ciała.

8. Zboża to nie tylko energia – to źródło witamin z grupy B, magnezu, żelaza i cynku

  • Dieta eliminacyjna może prowadzić do niedoborów, które dodatkowo pogarszają stan metaboliczny u osób z cukrzycą.

Podsumowanie:

Zboża – szczególnie pełnoziarniste – nie są przeciwwskazane w cukrzycy, o ile są odpowiednio dobrane i kontrolowane ilościowo. Całkowita eliminacja może być niepotrzebna, a wręcz szkodliwa.
Warto opierać dietę na trwałym modelu żywienia, jakim jest dieta śródziemnomorska, najlepiej przebadana i najczęściej rekomendowana w leczeniu i profilaktyce cukrzycy typu 2.

Czytaj również:

Autorka:

Mgr Magdalena Makarowska

Obserwuj na instagram:

Źródła

  1. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes—2023. Diabetes Care.
  2. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Zalecenia kliniczne 2023.
  3. Aune D. et al. (2016). Whole grain consumption and risk of cardiovascular disease, cancer, and all cause mortality. BMJ, 353:i2716.
  4. Slavin JL. (2005). Dietary fiber and body weight. Nutrition, 21(3), 411–418.
  5. Martínez-González MA. et al. (2019). Mediterranean diet and type 2 diabetes. Diabetes Care, 42(5), 861–870.
  6. Salas-Salvadó J. et al. (2011). Reduction in the incidence of type 2 diabetes with the Mediterranean diet. Diabetes Care, 34(1), 14–19.
  7. Estruch R. et al. (2018). Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet supplemented with extra-virgin olive oil or nuts. New England Journal of Medicine, 378(25), e34.
  8. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. (2010). Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to beta-glucans. EFSA Journal, 8(10): 1885.
  9. Esposito K. et al. (2009). Effect of Mediterranean-style diet on endothelial dysfunction and markers of vascular inflammation in the metabolic syndrome. JAMA, 292(12), 1440–1446.
  10. Weickert MO, Pfeiffer AFH. (2018). Impact of dietary fiber consumption on insulin resistance and the prevention of type 2 diabetes. J Nutr, 148(1), 7–12.
  11. Behall KM, Scholfield DJ, Hallfrisch J. (2006). Whole-grain diets reduce blood pressure in mildly hypercholesterolemic men and women. J Am Diet Assoc, 106(9), 1445–1449.
  12. Hallberg SJ et al. (2018). Reversing type 2 diabetes: a narrative review of the evidence. Nutrients, 10(3), 350.

Czytaj również:

Przejdź do treści